TV, Magazine en Club voor motorfans!
Promotor
 | 

Route Napoleon

Geen enkele koning, keizer, politicus of admiraal heeft ons leven zo beïnvloedt als Napoleon Bonaparte. Alleen een Route Napoleon hadden we nog niet in Nederland. Maar nu wel, want op zaterdag 4 november volgen we de Kouwepotentocht die de Corsicaan in de herfst van 1811 door ons land maakte.

Inschrijven: ga naar www.promotor-reizen.nl

Wat zullen we eens bouwen? Een iglo van paardenmest? Een tempel van tandenstokers? Of een piramide van prut? Het maakte eigenlijk niet uit, zolang de verveling maar werd verdreven onder de 36.000 Franse manschappen die in 1804 in Nederland (toen de Bataafse Gemenebest) waren gelegerd. Ons land was toen al bijna tien jaar een Franse vazalstaat. En toen de Engelsen in 1803 de Fransen de oorlog verklaarden, werd er een grote legermacht naar de lage landen gestuurd om een Engelse inval tegen te gaan. Maar er gebeurde niets. De moraal van de troepenmacht was laag. Ze waren niet geliefd, de leefomstandigheden waren niet best en ze verveelden zich een ongeluk. De bevelhebber in onze gebieden, luitenant-generaal Auguste de Marmont, besloot daarom eens flink te gaan teambuilden. Onder meer met het neerzetten van een groots bouwsel bij het Franse legerkamp bij Zeist. In 27 dagen stond de Pyramide van Marmont er, gemaakt van aarde met een houten obelisk op de top: 36 meter hoog en 48 meter breed en diep. Na een paar regenbuien stond obelisk al scheef en begonnen de richels te verzakken. Het vreemdste bouwsel van Nederland zou normaalgesproken allang zijn weggespoeld en vergeten. Maar nee, het staat er nog steeds en het is het startpunt van de KouwePotenTocht van 2017.

Gestileerde composthoop

Dat komt wellicht omdat het motivatieproject van de vergeten generaal in 1805 werd hernoemd tot de Pyramide van Austerlitz, ter ere van de slag die Napoleon in dat jaar won in Tsjechië. Daarmee werd de gestileerde composthoop een monument dat rechtstreeks verbonden was aan misschien wel de meest invloedrijke persoon uit de geschiedenis - als we de belevers van paradijzen even buiten beschouwing laten. De KouwePotenTocht wordt dan ook een heuse Route Napoleon. Van Austerlitz naar Den Helder.

Eigenlijk zijn er betrekkelijk weinig bouwwerken in Nederland die rechtstreeks aan Napoleon Bonaparte zelf herinneren. Maar indirect is de invloed van Napoleon overal merkbaar. Het begint er uiteraard mee dat alle deelnemers aan de tocht een officiële achternaam en geboortedatum hebben, ook alle niet-deelnemers trouwens. Dat komt omdat Napoleon het bevolkingsregister invoerde.

Na de piramide gaan we over een paar rechte wegen door de bossen van Zeist. Napoleon was zoals de meeste dictators gek op recht, want dan ben je sneller bij de kust met je soldaten, bijvoorbeeld om binnenvallende Engelsen een pak slaag te geven.

Rechts rijden

We rijden aan de rechterkant van de weg. Doen we pas sinds Napoleon, want - zo is een van de verklaringen - die had grote karren met flink wat paarden ervoor, dubbel bespannen. Voor de meestal rechtshandige koetsier was het handiger om links op de bok te zitten, zodat hij met z’n zweep alle paarden kon bereiken. Om te voorkomen dat tegenliggers elkaar met de zweep zouden treffen, werd rechts rijden ingevoerd. Toen Napoleon in 1813 na het verlies bij Waterloo van het toneel verdween, voerden enkele steden het linksrijden weer in. In Rotterdam keerden ze pas in 1917 terug naar de rechterstrook.

Snelwegen en provinciale wegen hebben een nummer. Ook een ideetje van Napoleon. Hij voerde de Routes Impériales in, een nummersysteem dat in Frankrijk later is veranderd in de Routes Nationales. Ook Nederland kreeg een paar Routes Impériales. De RI 2 bijvoorbeeld van Parijs naar Amsterdam. Of de RI 19 van Breda naar Delfzijl. Gaan we op deze wegen rijden tijdens de KouwePotenTocht? Nou nee, we gaan ze juist mijden om onze Route Napoleon lekker te laten kronkelen.

Napoleon op bezoek

Anders dan Caesar en Hitler, nam Napoleon wel de moeite om Nederland te bezoeken. Dat gebeurde een jaar nadat ons land officieel bij het Franse keizerrijk was ingelijfd. Hij trok er meer dan een maand voor uit: van 23 september tot 31 oktober 1811. Zijn bezoek aan Noord-Holland was het belangrijkste deel van de reis. Het regende en het was koud, dus werd het onvermijdelijk de leidraad van onze KouwePotenTocht van 2017.

Overal waar Napoleon en zijn nieuwe vrouw Marie Louise (19, mokkend over de kou, modder en regen) kwamen, was het feest. Of de Nederlanders echt zo blij waren met de dictator en massamoordenaar is de vraag. Ook Napoleon zelf was daar niet geheel van overtuigd, want hij liet zich omringen door een leger van 13.000 man en hij nam uitgebreide voorzorgsmaatregelen om een aanslag te voorkomen.

Na de Zeister bosen pakken we de draad op aan de Vecht. Van Breukelen slingeren we naar Loenen en Nigtevecht. De westoever liet Napoleon bestraten. De stillere oostoever, die nu nog steeds Zandpad heet, bleef nog lang onverhard.

In werkelijkheid volgde Napoleon grotendeels de weg naar Baambrugge en Abcoude, maar die is vervaagd door de veel rechtere A1. Wij houden het op de soms piepkleine weggetjes langs de Vecht, waar je soms met de snelheid van een paardenkoets overheen gaat: 30 kilometer per uur. Oh ja, ook het metrieke stelsel komt bij Napoleon vandaan, al stelde hij het nog niet verplicht in Nederland.

Place Napoleon, Amsterdam

De lange stoet reed door naar Amsterdam naar het Keizerlijk Paleis op de Place Napoleon, nu bekend als het Paleis op de Dam, waar Napoleon twee weken zou verblijven om daarvandaan uitstapjes te maken. Sinds Nederland bij het Keizerrijk was ingelijfd, stond Amsterdam, na Parijs en Rome, bekend als de derde stad van het Franse Rijk. Napoleon, of eigenlijk zijn jonge broer Lodewijk Napoleon, had Amsterdam een paar jaar eerder hoofdstad van Nederland gemaakt. Dat viel niet verkeerd bij de bevolking, net als de boodschap van Vrijheid, Gelijkheid en Broederschap. En als iemand het wel in zijn hoofd zou halen om te protesteren, dan zag je achterin de stoet meteen wat je te wachten stond: daar liepen enkele honderden halfnaakte Spaanse dwangarbeiders in de kou die waren meegenomen om een fort bij Den Helder te bouwen. Dus de Amsterdammers keken wel uit. Doen wij trouwens ook. We gaan echt het centrum niet in, en passeren Amsterdam op sneaky wijze aan de oostkant.

Gibraltar van het noorden

Vanuit Amsterdam verkende Napoleon de omgeving. Overal werd hij door al dan niet betaalde schreeuwers toegejuicht, onder voorgeschreven triomfbogen binnengehaald, vleiend toegesproken in hakkelend Frans door de plaatselijke burgemeester en uitgezwaaid met een voorgeschreven vuurwerk. Vergelijk het met onze Koningsdag. ‘Het volk raakt graag in vervoering,’ zei Napoleon. Hijzelf een stuk minder, hij kwam hier met een missie. Hij had geld nodig en soldaten - ja, de dienstplicht hebben we ook aan hem te danken. En hij wilde van Den Helder het Gibraltar van het noorden maken, dus heerser over de Noordzee worden. En dan had hij ook nog plannen met Rusland.

De vele decreten die hij onderweg aan de lopende band ondertekende hadden vooral een militair doel. Het geslijm van de hoogwaardigheidsbekleders kapte hij regelmatig af of sloeg hij zelfs over. Militaire inspecties vond hij interessanter. Hij maakte uitstapjes naar vestingstadjes als Naarden en Muiden en bekeek stellingen bij Edam, Hoorn en Medemblik.

Langs de toenmalige kust bereikte hij te paard, te voet en per trekvaart zijn hoofddoel: Den Helder. Bij Huisduinen liet hij Fort Kijkduin bouwen en van Den Helder wilde hij een marinestad maken.

Het fort kwam er. En Den Helder groeide inderdaad uit tot marinestad. Maar beiden zijn nooit voor de doelen van Napoleon gebruikt, want die liep in 1813 vast in Rusland en werd in 1815 definitief verslagen bij Waterloo - onder meer door Nederlandse eenheden.

Moderne tijd

De reis door Nederland was achteraf gezien redelijk zinloos voor Napoleon. Maar Nederland zelf werd er enorm en blijvend door veranderd. Napoleon - en niet te vergeten zijn broer Lodewijk Napoleon - maakte van ons land een eenheid met een echt bestuur, een serieuze grondwet, echte wegen, meters, kilo’s, achternamen en tafelmanieren. Zo werden we in enkele jaren tijd klaargestoomd voor de moderne tijd.

Bij de KouwePotenTocht houden we het bij 1811. We kiezen zoveel mogelijk de oude wegen, die dankzij de Fransen voor het eerst goed in kaart werden gebracht - jawel, ook het kadaster kwam van Napoleon. Het wordt dus vooral een rit over het soort wegen dat Napoleon verafschuwde: smalle en bochtige. Een enkele keer wordt het kaarsrecht en gaan we langs forten en kastelen. Dat had Napoleon zelf ook leuk gevonden.

Allez, doe de Route Napoleon

Waar?Van Austerlitz (Utrecht) naar Den Helder |
Hoe lang? Ruim 250 km
Waar starten? Nabij de Pyramide van Austerlitz
Wanneer? Zaterdag 4 november van 9:30 tot ongeveer 17 uur
Kosten deelname: vanaf 50 euro
Routedownload vanaf 5 november

[DOWNLOAD DE ROUTE]

[BEKIJK DE ROUTE]

Harley-Davidson
Ik wil van mijn motorfiets af
Suzuki
Honda
Kawasaki
Indian
Triumph
Difi
BMW
Moto Guzzi
KTM
Suzuki
Kushitani
Schuberth
Husqvarna
Harley-Davidson
HJC
Kawasaki
Bovag
Nolan
TT Circuit Assen
MotoPort
Aprilia
KNMV
Dane
Bayard
Ik wil van mijn motorfiets af
Bridgestone
Honda
Caberg
Arai
MACNA
Ducati